هر فردنیروی خاصی را در درون خود احساس می کند که بر تمام اعمال و گفتار او و حتی بر اندیشه ها و افکار او نظارت دارد ، گرچه مردم در این احساس با هم تفاوت بسیار دارند ولی کمتر کسی را می توان پیدا کرد که اصل وجود آن را انکار کند.
وجدان هرگز راحت نمی نشنید و همیشه با تذکرات پی در پی خود ما را به کارهای خوب تشویق می کند و از کارهای بد و نابجا باز می دارد . وجدان از سرشت ما سرچشمه میگیرد، خداوند سرشت همه انسان ها را نیکو آفریده است، اما با توجه به محیط زندگی و تربیت انسان و اجتماع قدرت وجدان انسانها با هم متفاوت است.
مثلا هنگامی که از مستمندان را دستگیری و حمایت کنیم حس خوبی به ما دست می دهد و هنگامی که نسبت به ظلم بی تفاوت باشیم احساس ناخوشایندی می کنیم.
در روانشناسی موضوعی به نام ناسازگاری شناختی وجود دارد؛ بدین معناست که ما انسانها یکسری ارزشها داریم اما در شرایطی خاص ممکن است برخلاف آن اقدام می کنیم اینجاست که حال بدی به ما دست می دهد مثلا احترام به پدر و مادر جز ارزشهای ماست اما اگر ما به آنها بی احترامی کنیم حس ناخوشایندی داریم و خودمان را سرزنش می کنیم این نقش وجدان است.
اگر تصمیم بر انجام عمل خلافی بگیریم وجدان به جنگ با ما برمیخیزد و در درون وجود ما طوفانی برپا می سازد.
اگر تذکرات وجدان سودمند نیفتاد و عمل خلاف انجام گرفت وجدان شروع به سرزنش و ملامت می کند ، سیل اعتراض خود را متوجه فکر انسان می سازد ، و با این کار او را ناراحت و متاثر مینماید و او را وادار به سرزنش به خود و توبه می سازد .
مثلا در حوادث اخیر و جنگ رمضان، هر وجدان آزاده، بیدار و سالمی به سادگی می تواند حق و باطل را تشخیص دهد؛ چطور انسان می تواند اعمال ضد انسانی و بیرحمانه و نقض آشکار حقوق بشر را ببیند و از آن ها حمایت کند و آرامش داشته باشد، اگر کسی ظلم و بیداد رژیم صهیونیستی را نه فقط در حوادث اخیر و بر مردم کشورمان بلکه در طول سالها بر مردم بیگناه غزه را ببیند و بی تفاوت باشد، و یا حتی تایید کند! مطمئن باشید از وجدان سالمی برخوردار نیست و اکثر این افراد از نظر سلامت روان و روابط اجتماعی با مشکلات عمده ای روبرو هستند.
همانطور که قبلا گفته شد این وجدان بیمار حاصل تربیت نادرست، زندگی اجتماعی و محیط زندگی ناسالم است؛ در این میان نقش رسانه ها و استفاده از قوانین روانشناسی اجتماعی برای اقناع مردم ساده دل بسیار پررنگ می باشد.
نکته بسیار مهم که در پژوهش های روانشناختی مورد تایید قرار گرفته این است که در رویدادهایی نظیر حوادث اخیر کشورمان یکی از راه های بسیار آرامش بخش برای وجدان، در صحنه حاضر شدن و فعالیت در جهت موافق جبهه حق می باشد.
تخت خوابت گر طلا باشد و فرشش از حریر بالش وجدان اگر راحت نباشد خواب نیست…
