کودکان اوتیسم هم می توانند استعدادهای خود را شکوفا سازند
اوتیسم دیوار نیست؛ پنجرهای است رو به جهانی متفاوت که برای تماشایش فقط کافی است زاویه نگاهمان را کمی تغییر دهیم.» با همین نگاه، مرکز تخصصی توانبخشی اوتیسم بافق به پایگاهی برای شکوفاییِ استعدادهای «فرشتگان بیصدا» تبدیل شده است. فاطمه هادی، سرپرست مرکز و کارشناس ارشد مشاوره توانبخشی، ضمن رد انگهای اجتماعی پیرامون این اختلال، بر این باور است که با تشخیص زودهنگام و همراهیِ دلسوزانهی خانوادهها، میتوان مسیر رشدِ این کودکان را متحول کرد. در این گزارش، ضمن واکاویِ حقیقتِ علمیِ اوتیسم، به نقشِ حیاتیِ خیرین و مسئولین در تداومِ این مسیرِ امیدبخش پرداختهایم.
اوتیسم دیوار نیست، پنجره ایی است رو به جهانی متفاوت که برای تماشایش فقط کافی است، زاویه نگاهمان را کمی تغییر دهیم.
فاطمه هادی؛ بسیاری از کودکان دارای اوتیسم میتوانند استعدادهای خود را شکوفا کنند
پیرامون نحوه وقت گذاشتن با کودکان اوتیسمی، این فرشتگان بی صدا، گفتگویی داشتیم با « هادی » کارشناس ارشد مشاوره توانبخشی؛ وی در ابتدا ضمن معرفی خود، از سوابق کاریش گفت: « فاطمه هادی » متولد سال ۱۳۷۷، کارشناس روانشناسی و دارای کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی و کارشناسی ارشد مشاوره توانبخشی هستم. از سال ۱۳۹۸ فعالیت حرفهای خود را در حوزه اختلال طیف « اوتیسم » و « توانبخشی کودکان » با نیازهای ویژه در مراکز تخصصی اوتیسم شهر اصفهان آغاز نموده و از فروردینماه سال ۱۴۰۴ نیز با مرکز توانبخشی اوتیسم بافق همکاری را آغاز کرد. در حال حاضر به عنوان سرپرست مرکز، در زمینه ارزیابی، برنامهریزی درمانی، نظارت بر روند آموزش و توانبخشی کودکان و حمایت از خانوادههای آنان فعالیت دارد.
این اختلال بیماری واگیر دار نیست
وی برای بیماری اوتیسم چنین گفت: اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم، یک اختلال عصب رشدی است که از سالهای ابتدایی زندگی بروز میکند و بر نحوه برقراری ارتباط، تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری فرد تأثیر میگذارد. این اختلال بیماری واگیردار یا ناشی از شیوه تربیتی خانواده نیست، بلکه به تفاوت در رشد و عملکرد مغز مربوط میشود. با تشخیص زودهنگام و دریافت خدمات تخصصی، بسیاری از کودکان میتوانند پیشرفت چشمگیری در مهارتهای ارتباطی، شناختی و اجتماعی داشته باشند.
راهکار قطعی برای پیشگیری از اوتیسم شناخته نشده است
هادی در ادامه افزود: بر اساس جدیدترین آمارهای جهانی، حدود یک کودک از هر ۳۱ کودک با اختلال طیف اوتیسم شناسایی میشود. افزایش آمار تشخیص، تا حد زیادی ناشی از آگاهی بیشتر خانوادهها، بهبود روشهای غربالگری و تشخیص دقیقتر است و تاکنون راهکار قطعی برای پیشگیری از اوتیسم شناخته نشده است، زیرا عوامل ژنتیکی و برخی عوامل محیطی در بروز آن نقش دارند؛ اما مراقبتهای دوران بارداری، رعایت توصیههای پزشکی و مهمتر از همه، انجام غربالگری و تشخیص زودهنگام میتواند موجب شروع سریع مداخلات درمانی و بهبود قابل توجه روند رشد کودک شود.
نمی توان همه کودکان را با یک الگو توصیف کرد
وی ویژگی کودکان اوتیسمی را برشمرد و افزود: کودکان دارای اوتیسم ممکن است در برقراری ارتباط، تعامل اجتماعی، گفتار و درک احساسات دیگران با چالش روبهرو باشند. برخی رفتارهای تکراری دارند یا به تغییرات محیطی حساس هستند. همچنین ممکن است نسبت به صدا، نور، لمس یا بو واکنش متفاوتی نشان دهند. البته هر کودک در طیف اوتیسم ویژگیهای خاص خود را دارد و نمیتوان همه کودکان را با یک الگو توصیف کرد.
مهمترین عامل موفقیت درروند توانبخشی همکاری خانواده است
کارشناس ارشد مشاوره توانبخشی، مراحل درمان کودکان اوتیسمی را اینگونه بیان کرد: اولین گام، تشخیص و ارزیابی دقیق توسط تیم تخصصی است. سپس برای هر کودک، برنامه درمانی متناسب با نیازهای او تدوین میشود. این برنامه میتواند شامل گفتاردرمانی، کاردرمانی، آموزش مهارتهای شناختی، آموزش مهارتهای ارتباطی و اجتماعی، رفتاردرمانی و آموزش خانواده باشد. همکاری مداوم خانواده با تیم درمان، یکی از مهمترین عوامل موفقیت در روند توانبخشی است.
تقدیر از خیرین که حامی مراکز توانبخشی هستند
هادی ضمن تشکر از خیرینی که درخرید تجهیزات این ساختمان کمک نموده اند گفت: خوشبختانه خیرین همواره حامی مراکز توانبخشی بودهاند و در تأمین بخشی از تجهیزات و امکانات آموزشی و درمانی نقش ارزشمندی داشتهاند. بدون تردید ادامه این حمایتها میتواند کیفیت خدمات ارائهشده به کودکان دارای اوتیسم را افزایش دهد و امکان بهرهمندی خانوادههای بیشتری از خدمات تخصصی را فراهم کند.
سرمایهگذاری در حوزه توانبخشی، سرمایهگذاری برای آینده جامعه است
وی همچنین از مسئولین خواست: با حمایت بیشتر از مراکز توانبخشی، توسعه پوشش بیمه خدمات توانبخشی، تأمین تجهیزات تخصصی، حمایت از خانوادههای دارای فرزند اوتیسم و افزایش آگاهی عمومی، شرایط بهتری برای این کودکان و خانوادههایشان فراهم کنند. سرمایهگذاری در حوزه توانبخشی، سرمایهگذاری برای آینده جامعه است
با یکی از مربیان مرکز اوتیسم گفتگویی داشتیم که در ادامه می خوانیم:
« زهرا زمانی بافقی » متولد سال ۱۳۶۰در زمینه تحصیلی روانشناسی ادامه داد و بیشتر تمرکزمن روی کسب تجربه عملی در حوزه اوتیسم و کار با کودکان بوده است و با گذراندن دوره های تربیت مربی اوتیسم از سال ۱۴۰۳ فعالیت خود را در حوزه اختلال طیف اوتیسم و توانبخشی کودکان با نیازهای ویژه در مرکز تخصصی اوتیسم چغارت آغاز کردم و مدت دو سال است به عنوان مربی افتخار خدمت در این موسسه را دارم.
این شغل مسیری برای رشد کمک به کودکان اوتیسم است
وی پیرامون انتخاب شغل خود گفت: « زمانی که در مرکز نرگس به عنوان کمک مربی آموزش نقاشی روی سفال درکنار بچه ها بودم، این علاقه برایم جدی شد. در آنجا از نزدیک با کودکان دارای نیازهای ویژه کار کرده و متوجه شدم که کار با این کودکان، علاوه بر دانش، به صبر، مسئولیتپذیری و علاقه واقعی نیاز دارد. دیدن پیشرفتهای هرچند کوچک آنها برای من بسیار انگیزهبخش بود و همین باعث شد تصمیم بگیرم این مسیر را به صورت حرفهای ادامه دهم. در رشته روانشناسی ادامه تحصیل داده و از طریق یکی از دوستانم با مرکز اوتیسم آشنا و به آنجا معرفی گردیدم و فعالیت تخصصی خودم را در حوزه اوتیسم از همانجا آغاز کردم وتلاش من این بوده تا با کسب تجربه بیشتر و یادگیری مداوم، کیفیت کارم را ارتقا دهم و امروز با اطمینان میتوانم بگویم که این شغل را صرفاً بهعنوان یک محل کار نمیبینم، بلکه آن را مسیری برای رشد حرفهای و کمک مؤثر به کودکان و خانوادههایشان میدانم.» وی در ادامه افزود: هدف من فقط داشتن یک شغل نیست؛ دوست دارم در حوزهای که برای آن آموزش دیدهام و به آن علاقه دارم، تجربه و تخصص بیشتری کسب کنم.
زمانی برای این بیماری ادامه داد: اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم، یک اختلال عصب رشدی است که از سالهای ابتدایی زندگی بروز میکند و بر نحوه برقراری ارتباط، تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری فرد تأثیر میگذارد، این اختلال بیماری واگیرداریا ناشی از شیوه تربیتی خانواده نیست، بلکه به تفاوت در رشد و عملکرد مغز مربوط میشود. با تشخیص زودهنگام و دریافت خدمات تخصصی، بسیاری از کودکان میتوانند پیشرفت چشمگیری در مهارتهای ارتباطی، شناختی و اجتماعی داشته باشند.
کار با کودکان اوتیسمی کار آسانی نیست
وی پیرامون کار با کودکان اوتیسم و مشکلات آنها توضیحاتی داد: کاربا کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم قطعاً کار آسانی نیست و نیاز به صبر، آرامش، انعطافپذیری و یادگیری مداوم دارد. هر کودک ویژگیها و تواناییهای متفاوتی دارد و ممکن است در برقراری ارتباط، همکاری، یا مدیریت برخی رفتارها با چالش روبهرو شویم. گاهی هم پیشرفت کودک زمانبر است و برای رسیدن به یک مهارت باید بارها تمرین و تکرار انجام شود؛ ولی در کنار این سختیها، وقتی مشاهده می کنیم کودکی مهارتی را که قبلاً نمیتوانست انجام دهد یاد گرفته یا ارتباط بهتری با اطرافیان برقرار کرده است، احساس رضایت زیادی پیدا میکنم. به نظر من اگر کسی با علاقه، صبر و دانش کافی وارد این حوزه شود، سختیهای آن قابل مدیریت است و نتیجه کار ارزش تمام این تلاشها را دارد.
وظیفه درمانگر فقط آموزش کودک نیست
وی در مورد رفتار خانواده با این کودکان بیان کرد: برخورد خانوادهها یکسان نیست و به میزان آگاهی، پذیرش و شرایط روحی و اقتصادی آنها بستگی دارد. بسیاری از خانوادهها بعد از تشخیص، مراحل مختلفی مثل شوک، انکار، نگرانی یا حتی احساس گناه را تجربه میکنند؛ اما با گذشت زمان و دریافت آموزش، معمولاً همکاری بیشتری با درمانگران پیدا میکنند و نقش مؤثری در پیشرفت کودک دارند؛ البته برخی خانوادهها هم به دلیل خستگی، استرس یا نداشتن آگاهی کافی، ممکن است دراجرای تمرینهای درمانی یا پذیرش شرایط کودک با چالش روبهرو باشند. نظر من این است، وظیفه درمانگر فقط آموزش کودک نیست، بلکه باید با خانواده نیز ارتباط خوبی برقرار کند، به آنها آموزش دهد و از آنها حمایت کند تا بتوانند بهترین کمک را به فرزندشان داشته باشند.
اوتیسم محدودیت نیست
وی در پایان گفت: پیام ما این است که اوتیسم محدودیت نیست، بلکه تفاوت در شیوه رشد و یادگیری است. اگر خانوادهها، متخصصان، خیرین و مسئولان در کنار یکدیگر باشند، بسیاری از کودکان دارای اوتیسم میتوانند استعدادهای خود را شکوفا کنند و زندگی مستقلتر و موفقتری داشته باشند. امیدواریم با افزایش آگاهی جامعه، شاهد پذیرش بیشتر و فرصتهای برابر برای این عزیزان باشیم.
🗞 این خبر در شماره ۱۲۳۶ صفحه ۳ روزنامه چاپ شده است.
